Informacje ogólne i nieco o historii Bornholmu

Nieco o Bornholmie

Bornholm jest małą, należącą do Danii wyspą, położoną na Morzu Bałtyckim, między Polską i Szwecją.
Liczy sobie ok. 43.000 stałych mieszkańców, skupionych głównie w 6 miastach (z których Rønne jest  największe) i utrzymująch się przeważnie z rolnictwa, rybołówstwa i turystyki. Wciąż dość duże znaczenie ma wydobycie granitu i glinek kaolinowych, wykorzystywanych zarówno w przemyśle jak i przez mieszkających na wyspie wielu artystów-ceramików.
Liczba osób na wyspie zwiększa się znacznie latem dzięki napływowi turystów, którzy już ponad 100 lat temu odkryli uroki natury i urodę wyspy.
Różnorodność natury bornholmskiej, bogactwo życia kulturalnego Bornholmu, a przede wszystkim jego interesująca, dramatyczna historia  zafascynowało wielu  - zarówno stałych mieszkańców, jak i przybyszów z bliska i daleka.
Bornholm współczesny jest także dobrze rozwiniętym ośrodkiem naukowym (centrum badawcze), kulturalnym (bogate zbiory Muzeum Bornholmu i Muzeum Sztuki oraz ok.20 innych muzeów, aktywny teatr i bogate życie muzyczne). Ma też wiele dogodnych dobre połączeń komunikacyjnych z pozostałą Danią (kilka lotów dziennie do Kopenhagi) oraz drogą morską ze Szwecją, Niemcami i w sezonie  letnim – z  Polską.

Mapa Bornholmu z 1756 r. autorstwa L.Thurah

Ryty naskalne z Madsebakke k/ Olsker.

Pierwsza komunia na Bornholmie - z ok.1930 r.

Historia Bornholmu
Najstarsze ślady osadnictwa na Bornholmie pochodzą z ok. 9.500 r. p.n.e. W tym czasie Bornholm był połączony lądem i kulturą z obszarem dzisiejszej Polski i Niemiec Płn. Społeczeństwo oparte na rolnictwie zacząło się rozwijać w młodszej epoce kamienia (neolitu). Wiele śladów kultury materialnej z tych czasów, do okresu Wikingów włącznie zostało na Bornholmie znakomicie zachowanych. Podobnie zachowane są ryty naskalne, kamienie kultowe bautastene, tzw.menhiry oraz kamienie runiczne i grobowce-kurhany, stanowiąc eldorado dla naukowców oraz atrakcję dla turystów. Bornholmskie ryty naskalne zostały kilka lat temu opisane i zarejestrowane w ramach dużego międzynarodowego projektu badawczego, obejmującego całą Skandynawię.
Bornholm przyjął chrześcijaństwo w XI w. Z tego też okresu pochodzą unikatowe kościoły rotundowe, które pełniły funkcję sakralną, a zarazem obronną podczas licznych najazdów wrogów.
Bornholm przyjął chrześcijaństwo w XI w.
Okres średniowiecza na Bornholmie charakteryzował się nieustannymi walkami między duńską władzą królewską i arcybiskupem Lundu. Wówczas zbudowano na Bornholmie twierdzę obronną króla w Lilleborg w lesie Almindingen i fortecę biskupa w Hammershus, która jest dzisiaj największymi ruinami obronnymi w Europie Północnej.
W XVI w. wyspa została oddana w zastaw mieszkańcom Lubeki na 50 lat.
W r.1658 Dania straciła na rzecz Szwecji całą południową Szwecję oraz Bornholm. Przez kilka miesięcy Bornholm należał do Szwecji, lecz w wyniku zbrojnego powstania Bornholmczyków, powrócił ponownie pod panowanie duńskie.
Wieki następne to okres harmonijnego rozwoju gospodarczego i społecznego wyspy, głównie rolnictwa, rybołówstwa oraz przemysłu wydobywczego (granit i glinki kaolinowe) oraz kamieniarstwa i ceramiki.
Rozwijało się też szkolnictwo – miejscowe liceum pochodzi z 1512 r., dołączyło zaś potem wiele szkół zawodowych. Teatr na Bornholmie pochodzi z 1823 r. i jest w tej chwili najstarszym czynnym teatrem duńskim.
W drugiej połowie XIX w., dzięki utworzeniu regularnej linii promowej do Kopenhagi, rozwijać się zaczęły turystyka i hotelarstwo. Przybywać też zaczęli – podobnie jak do całej Danii - polscy sezonowi robotnicy rolni, głównie z dawnej Galicji, przywożąc ze sobą ponownie katolicyzm (po dziś dzień działa na Bornholmie kościół katolicki w Aakirkeby; drugi, w Rønne został zamknięty kilka lat temu). Wielu z nich zatrzymał wybuch 1.wojny światowej i wtopili się w bornholmską społeczność.

Druga wojna światowa przeszła na Bornholmie prawie niezauważona, ale odcisnęła swe piętno już po jej formalnym zakończeniu (Dania odzyskała wolność 4 maja 1945 r.), gdy wojska sowieckie zbombardowały w dniach 8 i 9 maja 1945 r. 2 największe miasta wyspy: Rønne i Nexø. Ponad 90% budynków w każdym z tych miast zostało wówczas zniszczonych, a ponad 10 osób zabitych.
Ogólny chaos pogłebiło przybycie dziesiątek tysięcy uciekinierów z krajów nadbałtyckich oraz z Niemiec. Przez pewien czas, na liczącym – podobnie jak dziś – ok. 43.000 ludności Bornholmie, przebywało dodatkowo ok. 30.000 osób, wymagających schronienia i wyżywienia.
Oddziały sowieckie pozostały na wyspie do kwietnia 1946 r. Zniszczenia zostało szybko odbudowane, głównie dzięki pomocy szwedzkiego sąsiada w formie wielu osiedli domków drewnianych, znakomicie funkcjonujących po dzień dzisiejszy.

Okres powojenny  aż po dzień dzisiejszy to czas spokojnego i równomiernego rozwoju niewielkiej, a kryjącej w sobie tyle skarbów i urody wyspy.

Bornholm mieści dziś międzynarodowe centrum badawcze, posiada własny szpital, lotnisko oraz stację TV i radiową

Motto życiowe Bornholmczyków brzmi: „żyj i daj żyć innym”, o czym najlepiej świadczy nieskażona natura wyspy oraz jego pieczołowicie pielęgnowane zabytki, z naciskiem na zachowanie historycznego charakteru miast i miasteczek.