1 2 3 4 5 6

1658 – BORNHOLM WYZWALA SIĘ SAM

Miejsca pamiątkowe i mity
Na ulicy Storegade w Rřnne, tuż koło Liceum Bornholmskiego zobaczyć można kamienie pamiątkowe (Printzensköldstenene, zdjęcie z prawej), ułożone na przypuszczalnym miejscu zbrodni. Poza mała płytą kamienną, z wykutą datą "1658", leżą tam także dwa podłużne kamienie. Według legendy,  Printzensköld upadł tam, gdzie leży największy kamień, zaś najmniejszy wyznacza miejsce śmierci jego psa, którego podobno zastrzelono razem z właścicielem.

Mówi się również, że, strzelano do Printzenskölda wiele razy, ale ten nie odniósł najmniejszej rany. Dopiero strzał przy użyciu srebrnego guzika spowodował jego śmierć. Ten mit spotkać można także w innych opowieściach. Tak np. szwedzki król Karl XII, wnuk króla Karla X Gustava również został rzekomo postrzelony srebrnym guzikiem. Który do dnia dzisiejszego nawet można obejrzeć w Varberg Museum w Halland w płd. Szwecji!
 Żywe są także legendy o czarownicach i innych siłach nieczystych, które można było zabić jedynie przy pomocy srebrnego guzika. Zatem jest bardzo prawdopodobnie, że te dawne legendy posłużyły za pierwowzór ludowej wersji historii o śmierci Printzenskölda.

Żonie Printzenskölda udało się, w przeciwieństwie do męża, powrócić do Skanii. Tam postanowiła użyć swych tajemnych sił, by pomścić śmierć małżonka. Rzuciła zatem duże kamienie kamienie na wszystkie bornholmskie kościoły. Na szczęście nie udało się jej dobrze wycelować. Ta opowieść ma wyjaśnić, dlaczego koło każdego bornholmskiego kościoła stoi duży kamień.

Na rynku w Hasle zobaczyć można kamień pamiątkowy (zdjęci z lewej) związany z powstaniem w r. 1658. Wzniesiono go w r. 1902, czyli w 250. rocznicę wydarzenia. Przeczytać na nim można nazwiska 10 spośród 22 uczestników powstania, mianowicie spiskowców pochodzących z Hasle lub z nim związanym w inny sposób.   
Jednym z nich był Jens Pedersen Kofoed, który także otrzymał swój własny kamień pamiątkowy z napisem: ”Wyzwoliciel Bornholmu”, wzniesiony w r. 1928 przez Bornholmskie Stowarzyszenie Oficerów.( zdjęcie po prawej stronie). Ten kamień stoi na północ od Sandvig, przy dawnej  Řstersřbadet. Wcześniej przyjmowało się błędnie, że to właśnie Jens Kofoed  był zabójcą Printzenskölda.

 

W r. 1908 upamiętniono 250. rocznicę wyzwolenia Bornholmu również w innym miejscu, planując  tzw. "Posąg Wolności" - obelisk koło Hammershus. Został uroczyście odkryty 9 lipca 1912 r., podczas wielkiej ceremonii z udziałem 2.000 Bornholmczyków. Obelisk ten został zaprojektowany przez profesora Mathiasa Bidstrupa i wykonany z bornholmskiego granitu z Hammersholm ( zdjęcie z prawej).

 

 



Trzy promy armatora BornholmsTrafikkens: M/F "Povl Anker" i M/F "Jens Kofoed" – oba zbudowane w stoczni w Aalborg w latach 1970’ – oraz H/F "Villum Clausen" – zbudowany w stoczni w Australii w r. 2000 – są, dzięki nadanym im imionom, rodzajem pływających pamiątek po tych trzech osobach, których znaczenie dla Bornholmu jest  szczególnie związane  z zakończonym sukcesem powstaniem w grudniu 1658 r. W tzw. Biblii z Baggersgĺrd (Baggegĺrdsbibel, na zdjęciu poniżej), starej bornholmskiej biblii rodzinnej, która znajduje się w Muzeum istnieje się krótka notatka o wydarzeniach związanych z zabójstwem Printzenskölda w Rřnne. Ręczne, krótkie zapiski , w wolnym miejscu w księdze, między Starym i Nowym Testamentem,pochodzą z grudnia 1658 r.Ich autorem jest Jřrgen Bonde, ławnik z Nexř.
Ponadto w zbiorach Muzeum Bornholmu znajduje się epitafium, w pewien sposób związane z wyzwoleniem Bornholmu w r.1658. Na samym dole tej tablicy jest bowiem inskrypcja, odnosząca się do burmistrza Pedera Larsena Mřllera, który jak wiadomo, przyjął Printzenskölda, zanim ten ostatni został wywleczony na ulicę, a potem zastrzelony.


Zbiory Muzeum Bornholmu zawierają również stary pistolet skałkowy. Dawniej uważano, że pistolet należał do  Jensa Kofoeda, który użył go w powstaniu 1658. Nie jest to jednak prawdą. Na pistolecie istnieje bowiem inskrypcja oraz wygrawerowany znak, mówiący o tym, że pistolet wykonano w r. 1746, czyli prawie sto lat po bornholmskim powstaniu 1658.

Powyżej: według legendy, z właśnie tego pistoletu zastrzelono Printzenskölda